नवी दिल्ली : भारतात 2035 पर्यंत अंदाजे 1.9 लाख ते 2.1 लाख अतिरिक्त हॉटेल खोल्यांची आवश्यकता भासणार आहे. यासाठी हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्राशी संबंधित सुमारे 120 ते 125 दशलक्ष चौरस फूट नवीन रिअल इस्टेट विकसित करावी लागेल. देशांतर्गत पर्यटन, व्यावसायिक प्रवास आणि प्रीमियम अनुभवांची वाढती मागणी यामुळे या क्षेत्राचा विस्तार वेगाने होण्याची अपेक्षा आहे, असे CBRE च्या अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. अहवालानुसार, भारतातील हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्र कोविडनंतरच्या पुनर्प्राप्तीच्या टप्प्यातून बाहेर पडून आता अधिक स्थिर आणि सातत्यपूर्ण वाढीच्या टप्प्यात प्रवेश करत आहे. वाढते उत्पन्न, पायाभूत सुविधांचा विकास आणि प्रवासाच्या बदलत्या आवडीनिवडी यामुळे या क्षेत्राला चालना मिळत आहे.
CBRE ने म्हटले आहे की, “भारताचे हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्र महामारीनंतरच्या पुनर्प्राप्तीच्या कालखंडातून अधिक स्थिर वाढीच्या टप्प्यात आले आहे. त्यामुळे रिअल इस्टेट क्षेत्रातील सर्वाधिक लवचिक पर्यायी क्षेत्रांपैकी एक म्हणून त्याची ओळख निर्माण होत आहे.” अहवालात पुढे म्हटले आहे की, कॉर्पोरेट प्रवास, मनोरंजनासाठी पर्यटन, अनुभवाधारित पर्यटन आणि धार्मिक पर्यटन अशा विविध विभागांमध्ये मागणी वाढत आहे. त्याचबरोबर प्रीमियम हॉटेलमध्ये राहण्याची वाढती पसंती आणि उच्च दर्जाच्या तसेच लक्झरी हॉटेल्सच्या क्षेत्रात तुलनेने मर्यादित नवीन पुरवठा यामुळे खोलीचे दर आणि हॉटेलमधील खोल्यांचा भरणा वाढण्यास मदत झाली आहे.
अहवालानुसार, भारतातील संघटित हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्रात सध्या सुमारे 4.5 लाख हॉटेल खोल्या आहेत. 2025 च्या अखेरीस हॉटेलमधील खोल्यांचा एकूण भरणा दर जवळपास 64 टक्क्यांवर पोहोचला होता. हॉटेलच्या कामगिरीचे महत्त्वाचे मापदंड असलेल्या उपलब्ध खोलीमागील महसुलात (RevPAR) 2025 मध्ये सुमारे 11 टक्क्यांची वाढ झाली आणि हा आकडा अंदाजे 5,500 रुपयांवर पोहोचला.
CBRE च्या मते, अतिरिक्त खोल्यांची गरज इकॉनॉमी, मिडस्केल, अपस्केल आणि लक्झरी अशा विविध श्रेणींमध्ये असेल.
- अपस्केल हॉटेल्स: 2035 पर्यंत सुमारे 43,000 अतिरिक्त खोल्यांची आवश्यकता.
- मिडस्केल हॉटेल्स: आणखी सुमारे 42,000 खोल्यांची गरज.
- लक्झरी हॉटेल्स: अंदाजे 29,000 अतिरिक्त खोल्यांची आवश्यकता.
प्रस्थापित हॉटेल बाजारपेठांव्यतिरिक्त इतर ठिकाणीही गुंतवणुकीच्या संधी निर्माण होत असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. हॉटेल व्यावसायिक आता लहान पर्यटनस्थळे आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या ठिकाणांकडे अधिक लक्ष देत आहेत. वाहतूक आणि दळणवळण सुविधांमध्ये झालेली सुधारणा, धार्मिक पर्यटनातील वाढती आवड, वेलनेस रिट्रीट्स आणि वेगवेगळे अनुभव देणाऱ्या पर्यटन प्रकारांमुळे नव्याने विकसित होणाऱ्या पर्यटनस्थळांमध्ये मागणी वाढत आहे.
Amaron
अहवालात म्हटले आहे की, “प्रमुख प्रवेशद्वार असलेल्या पर्यटन आणि व्यावसायिक बाजारपेठांमध्ये लक्झरी आणि उच्च दर्जाच्या हॉटेल्सचा विस्तार केल्यास दरवाढीतून अधिक उत्पन्न मिळण्याची संधी आहे. याला कॉर्पोरेट प्रवास, MICE (बैठका, प्रोत्साहनपर कार्यक्रम, परिषदा आणि प्रदर्शने) तसेच आंतरराष्ट्रीय मागणीचा आधार मिळत आहे.” इतर पर्यटनस्थळांमध्ये रिसॉर्ट-केंद्रित आणि विशेष अनुभव देणाऱ्या हॉटेल संकल्पनांच्या विकासालाही मोठा वाव असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
या क्षेत्रातील गुंतवणूकही वाढत आहे. CBRE च्या आकडेवारीनुसार, 2024 पासून 2026 च्या पहिल्या सहामाहीपर्यंत भारताच्या हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्रात रिअल इस्टेटच्या माध्यमातून सुमारे 905 दशलक्ष अमेरिकी डॉलरची गुंतवणूक झाली. अहवालात असेही नमूद करण्यात आले आहे की, हॉटेल व्यावसायिक कमी भांडवली गुंतवणुकीत व्यवसायाचा विस्तार करण्यासाठी व्यवस्थापन करार आणि फ्रँचायझी भागीदारीचा अधिक वापर करत आहेत. दुसरीकडे, गुंतवणूकदार मोठ्या व्यावसायिक प्लॅटफॉर्म्स आणि धोरणात्मक संयुक्त उपक्रमांकडे (Joint Ventures) वळत आहेत. CBRE च्या मते, या क्षेत्रातील भविष्यातील वाढ ही मागणीतील बदल, मालमत्तेची गुणवत्ता, स्थान आणि ग्राहकांच्या बदलत्या आवडीनिवडींनुसार अनुभव देण्याची हॉटेल व्यावसायिकांची क्षमता यांवर अवलंबून असेल.
