अमेरिकेतील ब्लॉकचेन विश्लेषण कंपनी TRM Labs च्या माहितीनुसार, हा हल्ला १० वेगवेगळ्या ब्लॉकचेनवर झाला. चोरी झालेल्या क्रिप्टोकरन्सीपैकी बहुतांश रक्कम अवघ्या २० मिनिटांत दुसरीकडे हस्तांतरित करण्यात आली. दरम्यान, चोरीला गेलेल्या डिजिटल मालमत्तेचा माग काढण्याचे प्रयत्न सुरू असून, गुरुवारी रात्रीपर्यंत अमेरिकेत सुमारे ३ अब्ज डॉलरची मालमत्ता गोठवण्यात आल्याचे CNN ने वृत्त दिले आहे. बायनान्सचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी रिचर्ड टेंग यांनी नंतर सांगितले की, हा हल्ला सुरुवातीला सांगितल्यापेक्षा अधिक गुंतागुंतीचा होता. तसेच, वॉलेटची खासगी सुरक्षा किल्ली (Private Key) लीक झाल्याचा कोणताही पुरावा अद्याप मिळालेला नसल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
बायनान्सवर नेमका सायबर हल्ला कसा झाला?
TRM Labs च्या म्हणण्यानुसार, हल्लेखोराने Binance च्या वॉलेटमधून १० ब्लॉकचेनवर सुमारे ६.३६ अब्ज डॉलरची क्रिप्टोकरन्सी हस्तांतरित केली. यातील बहुतांश व्यवहार अवघ्या २० मिनिटांत पूर्ण झाले. बायनान्सच्या प्राथमिक तपासात एका अभियंत्याच्या लॅपटॉपचा संबंध या घटनेशी असल्याचे समोर आले होते. या लॅपटॉपच्या माध्यमातून हल्लेखोराला एका सर्व्हिस कंटेनरमध्ये प्रवेश मिळाला आणि त्याने अनधिकृत पैसे काढण्याचे व्यवहार केल्याचा प्राथमिक अंदाज व्यक्त करण्यात आला होता. मात्र, रिचर्ड टेंग यांनी नंतर हा केवळ एका कर्मचाऱ्याच्या प्रवेशाधिकारांचा गैरवापर करून केलेला साधा हल्ला नसल्याचे सांगितले. रॉयटर्सच्या वृत्तानुसार, टेंग म्हणाले, “हल्लेखोराने केवळ एका अभियंत्याच्या परवानग्यांचा वापर केलेला नाही. ही एका क्लिकमध्ये पूर्ण होणारी कारवाई नव्हती.” हा हल्ला अधिक गुंतागुंतीच्या पद्धतीने करण्यात आल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
या प्रकरणात अद्याप कोणत्याही व्यक्तीला जबाबदार धरण्यात आलेले नाही. तसेच, वॉलेटची खासगी सुरक्षा किल्ली लीक झाल्याचा पुरावा मिळालेला नसल्याचे Binance ने सांगितले. सुरक्षेच्या तपासण्या पूर्ण होईपर्यंत ठेवी आणि पैसे काढण्याच्या सुविधा तात्पुरत्या स्थगित करण्यात आल्या होत्या. संबंधित पत्त्यांना दिलेल्या व्यवहाराच्या परवानग्या रद्द करण्यात आल्या असून, चोरी झालेली रक्कम शोधण्यासाठी आणि परत मिळवण्यासाठी तपास यंत्रणा तसेच ब्लॉकचेन गुप्तचर संस्थांची मदत घेतली जात असल्याचे कंपनीने सांगितले. बायनान्सचे सहसंस्थापक आणि माजी मुख्य कार्यकारी अधिकारी चांगपेंग झाओ यांनीही वापरकर्त्यांचे संपूर्ण नुकसान कंपनीकडून भरून काढले जाईल, असा विश्वास व्यक्त केला. झाओ यांनी २०२३ मध्ये CEO पदाचा राजीनामा दिला होता; मात्र ते कंपनीचे सर्वात मोठे भागधारक आहेत.
Amaron
उत्तर कोरियाच्या हॅकर्सवर संशय का?
TRM Labs ने या चोरीमागे उत्तर कोरियाची ‘TraderTraitor’ नावाची उच्चस्तरीय हॅकिंग टीम असल्याचा दावा केला आहे. ब्लॉकचेनवरील व्यवहार आणि त्याबाहेरील गुप्तचर माहितीच्या आधारे हा निष्कर्ष काढल्याचे कंपनीने म्हटले आहे. रॉयटर्सच्या वृत्तानुसार, TRM Labs ने या हल्ल्याचा संबंध TraderTraitor शी असल्याचा उच्च विश्वास व्यक्त केला आहे. सिंगापूरस्थित Pangolin Intelligence या कंपनीनेही या हल्ल्याचा तपास करताना संबंधित व्यवहारांचे विश्लेषण केले आणि उत्तर कोरियाच्या सायबर गटाशी संबंधित पूर्वीच्या घटनांशी त्यांची तुलना केली. या विश्लेषणातून उत्तर कोरियाच्या हॅकर्सकडे संशयाची सुई जात असल्याचे कंपनीच्या विश्लेषकाने CNN ला सांगितले.
दुसरी क्रिप्टोकरन्सी ट्रॅकिंग कंपनी Chainalysis देखील बिटकॉइन आणि इथेरियमसह विविध ब्लॉकचेनवर हस्तांतरित होणाऱ्या चोरीच्या निधीवर लक्ष ठेवून आहे. उत्तर कोरिया या हल्ल्यामागे असल्याचा ठाम विश्वास असल्याचे Chainalysis च्या प्रवक्त्याने CNN ला सांगितले. मात्र, उत्तर कोरियाचा सहभाग असल्याचा हा निष्कर्ष खासगी गुप्तचर कंपन्यांच्या विश्लेषणावर आधारित आहे. तपास यंत्रणांनी अद्याप त्याला स्वतंत्रपणे अधिकृत पुष्टी दिलेली नाही.
उत्तर कोरियाच्या हॅकिंग गटांवर यापूर्वीही क्रिप्टोकरन्सी चोरणे आणि वित्तीय संस्थांना लक्ष्य केल्याचे आरोप झाले आहेत. अमेरिकेतील आणि दक्षिण कोरियातील आजी-माजी अधिकाऱ्यांनीही निर्बंधांचा सामना करणाऱ्या उत्तर कोरियासाठी सायबर गुन्हेगारी हा उत्पन्नाचा महत्त्वाचा स्रोत असल्याचे म्हटले आहे. फेब्रुवारी २०२५ मध्ये उत्तर कोरियाच्या हॅकर्सवर Bybit या आणखी एका मोठ्या क्रिप्टोकरन्सी एक्स्चेंजमधून कथितरीत्या १.५ अब्ज डॉलर चोरल्याचा आरोप झाला होता. त्या वेळी ही क्रिप्टोकरन्सीच्या इतिहासातील सर्वात मोठी चोरी मानली जात होती. संयुक्त राष्ट्रांच्या अहवालांनुसार आणि खासगी कंपन्यांच्या तपासानुसार, उत्तर कोरियाशी संबंधित हॅकिंग गटांनी गेल्या काही वर्षांत बँका आणि क्रिप्टोकरन्सी कंपन्यांकडून अब्जावधी डॉलर चोरले आहेत.
क्रिप्टोकरन्सी एक्स्चेंज हॅकर्सच्या निशाण्यावर का असतात?
शेअर बाजारातील ट्रेडिंग प्लॅटफॉर्मच्या तुलनेत क्रिप्टोकरन्सी एक्स्चेंजवर वापरकर्त्यांच्या डिजिटल मालमत्ता मोठ्या प्रमाणावर साठवलेल्या असतात. त्यामुळे मोठ्या प्रमाणात क्रिप्टोकरन्सी चोरण्याच्या उद्देशाने हॅकर्स अशा प्लॅटफॉर्मना लक्ष्य करतात. याशिवाय, क्रिप्टो उद्योगातील नियामक नियंत्रण वेगवेगळ्या देशांत वेगवेगळे असल्याने सुरक्षेची आव्हाने वाढतात. बायनान्सची स्थापना २०१७ मध्ये कॅनडाचे नागरिक चांगपेंग झाओ यांनी सहसंस्थापक म्हणून केली होती. स्थापनेनंतर अवघ्या एका वर्षात Binance जगातील सर्वात मोठे क्रिप्टोकरन्सी ट्रेडिंग प्लॅटफॉर्म बनले. अमेरिकेतील मनी लॉन्डरिंगविरोधी कायद्यांचे उल्लंघन केल्याची कबुली दिल्यानंतर झाओ यांनी २०२३ मध्ये CEO पद सोडले. त्यांना चार महिन्यांच्या संघीय तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावण्यात आली होती. ऑक्टोबर २०२५ मध्ये अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी त्यांना माफी दिली.
पुढे काय होणार?
बायनान्सने या घटनेत झालेले सर्व नुकसान वापरकर्त्यांसाठी असलेल्या Secure Asset Fund for Users (SAFU) आणि कंपनीच्या निधीतून भरून काढण्याची घोषणा केली आहे. रॉयटर्सच्या वृत्तानुसार, कंपनीने सर्व नुकसान भरून काढण्याचे आश्वासन दिले आहे. रिचर्ड टेंग यांनीही कंपनी प्रत्येक नुकसानीची भरपाई करणार असल्याचे पुन्हा स्पष्ट केले. बायनान्सने यापूर्वी जारी केलेल्या निवेदनातही कंपनीच्या निधीतून आणि आपत्कालीन मालमत्ता निधीतून संपूर्ण नुकसान भरून काढले जाईल, तसेच वापरकर्त्यांचा निधी सुरक्षित असल्याचे म्हटले होते.
दरम्यान, चोरी झालेल्या क्रिप्टोकरन्सीचा माग काढणे आणि हल्लेखोरांना ती दुसरीकडे हस्तांतरित करण्यापासून किंवा रोख स्वरूपात रूपांतरित करण्यापासून रोखणे, यासाठी विविध कंपन्यांचे प्रयत्न सुरू आहेत. Pangolin Intelligence च्या विश्लेषकाने CNN ला सांगितले की, चोरीच्या क्रिप्टोकरन्सीचा माग काढण्याची प्रक्रिया अद्याप सुरुवातीच्या टप्प्यात आहे. हल्लेखोरांनी चोरीची रक्कम वळवण्यासाठी मनी लॉन्डरिंग करणाऱ्या संस्थांचे जाळे वापरण्याची शक्यता असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.
चोरी झालेल्या निधीचा माग किती प्रभावीपणे काढता येतो आणि तो इतर वॉलेटमध्ये हस्तांतरित होण्यापूर्वी किंवा परत मिळवणे कठीण असलेल्या मालमत्तेत रूपांतरित होण्यापूर्वी किती रक्कम गोठवता येते, यावर निधी परत मिळवण्याचे यश अवलंबून असेल. या घटनेची बातमी आल्यानंतर बिटकॉइन आणि इथेरियम या सर्वाधिक व्यवहार होणाऱ्या दोन क्रिप्टोकरन्सींच्या किमती घसरल्या. मात्र, नंतर त्यांनी काही प्रमाणात सुधारणा केली. हाँगकाँगमध्ये शुक्रवारी दुपारपर्यंत या दोन्ही क्रिप्टोकरन्सींचे व्यवहार सुमारे २ ते ३ टक्के घसरणीसह सुरू होते.
