ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे ७५व्या वर्षी निधन; गोव्यातील घरात आढळले बेशुद्ध

गोवा : ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे गुरुवारी, ८ ऑक्टोबर रोजी वयाच्या ७५व्या वर्षी निधन झाले. गोव्यातील डोना पावला येथील निवासस्थानी त्यांना अस्वस्थ वाटू लागल्यानंतर ते बेशुद्ध अवस्थेत आढळून आले. त्यांना तातडीने मणिपाल रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. मात्र, डॉक्टरांच्या सुमारे ४५ मिनिटांच्या प्रयत्नांनंतरही त्यांना वाचवता आले नाही. पहाटे ५.२० वाजता त्यांना मृत घोषित करण्यात आले. रुग्णालयाच्या माहितीनुसार, हृदयविकाराच्या झटक्यामुळे त्यांचे निधन झाले. छातीत तीव्र वेदना होत असल्याची तक्रार केल्यानंतर वैद्यकीय पथक त्यांच्या घरी पाठवण्यात आले. पथक पोहोचले तेव्हा नाना बेशुद्ध अवस्थेत होते. त्यांना प्राथमिक उपचार देत रुग्णवाहिकेतून मणिपाल रुग्णालयात नेण्यात आले. तेथे डॉक्टरांनी जवळपास ४५ मिनिटे सीपीआर देत त्यांना वाचवण्याचा प्रयत्न केला; मात्र त्यांना प्रतिसाद मिळाला नाही.

निधनापूर्वी नेमके काय घडले?

मणिपाल रुग्णालयातील ऑन्कोलॉजी विभागाचे प्रमुख डॉ. शेखर सालकर यांनी नाना पाटेकर यांच्या अखेरच्या काही तासांबाबत माहिती दिली. त्यानुसार, पहाटे सुमारे २.३० वाजता नाना यांनी एका मित्राला आपण अस्वस्थ असल्याचा संदेश पाठवला होता. रात्रीची वेळ असल्याने मित्राला हा संदेश लगेच दिसला नाही.त्यानंतर मित्राने त्यांना फोन केला आणि पहाटे सुमारे ४ वाजता त्यांच्या घरी पोहोचला. त्यावेळी नाना घामाघूम झाले होते आणि हळूहळू बेशुद्ध होत होते. त्यानंतर त्यांच्या केअरटेकरने रुग्णालयाशी संपर्क साधला. रुग्णालयाचे वैद्यकीय पथक रुग्णवाहिकेसह त्यांच्या घरी पोहोचले आणि तातडीने सीपीआर सुरू करण्यात आला.नाना पाटेकर यांचे रुग्णालयात नियमित उपचार सुरू नसल्याने वैद्यकीय प्रक्रियेचा भाग म्हणून पोलिसांना त्यांच्या निधनाची माहिती देण्यात आली. मृतदेह शवविच्छेदनासाठी गोवा मेडिकल कॉलेजमध्ये पाठवण्यात आला.

चार दिवसांपूर्वीच झाले होते अखेरचे सार्वजनिक दर्शन

नाना पाटेकर यांचे अखेरचे सार्वजनिक दर्शन ४ ऑक्टोबर रोजी गोव्यातील डोना पावला येथे झालेल्या सम्राट क्लब इंटरनॅशनलच्या स्थापना सोहळ्यात झाले होते. या कार्यक्रमात त्यांनी जीवन, जबाबदारी आणि मृत्यूबाबत भाष्य केले होते. यावेळी त्यांनी गोव्याचे माजी मुख्यमंत्री मनोहर पर्रीकर यांच्याविषयीही गौरवोद्गार काढले. पर्रीकर हे आपले मित्र होते आणि त्यांचे व्यक्तिमत्त्व अत्यंत मोठे होते, असे नाना पाटेकर यांनी सांगितले. याच कार्यक्रमात त्यांनी, “आपल्या सर्वांना एक ना एक दिवस जावेच लागते. उद्या मी असेन की नाही, हे मला माहीत नाही,” असे म्हणत जीवनात आपल्याला जे करायचे आहे ते आपण करत आहोत का, हा प्रश्न स्वतःला विचारण्याची गरज असल्याचे सांगितले होते.

पुण्यात होणार अंत्यसंस्कार

नाना पाटेकर यांच्या इच्छेनुसार पुण्यातील त्यांच्या फार्महाऊसवर अंत्यसंस्कार करण्यात येणार आहेत. महाराष्ट्र सरकारकडून त्यांच्यावर शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार करण्यात येणार असल्याची माहिती देण्यात आली आहे. मराठी रंगभूमी तसेच मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील त्यांच्या योगदानाबद्दल त्यांना हा सन्मान दिला जाणार आहे.नाना पाटेकर यांचे मूळ नाव विश्वनाथ पाटेकर. मुंबईतील सर जे. जे. स्कूल ऑफ आर्टमध्ये शिक्षण घेतल्यानंतर त्यांनी रंगभूमी आणि चित्रपट क्षेत्रात प्रवेश केला. १९७८ मध्ये ‘गमन’ या हिंदी चित्रपटातून त्यांनी चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले.

‘आज की आवाज’, ‘प्रतिघात’, ‘मोहरे’ आणि ‘त्रिशाग्नी’ यांसारख्या चित्रपटांमधून त्यांनी आपली स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. १९८६ मधील ‘अंकुश’ या चित्रपटाने त्यांच्या कारकिर्दीला मोठी गती मिळाली. मात्र १९८९ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या विधू विनोद चोप्रा यांच्या ‘परिंदा’ या चित्रपटाने त्यांना राष्ट्रीय पातळीवर मोठी ओळख मिळवून दिली. या चित्रपटातील ‘अण्णा’ या भूमिकेसाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्याचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार आणि फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला.

Amaron

‘क्रांतिवीर’, ‘अग्निसाक्षी’ आणि गाजलेल्या भूमिका

१९९०च्या दशकात नाना पाटेकर हे हिंदी चित्रपटसृष्टीतील सर्वाधिक प्रभावी अभिनेत्यांपैकी एक बनले. ‘अंगार’साठी त्यांना फिल्मफेअरचा सर्वोत्कृष्ट खलनायकाचा पुरस्कार मिळाला.१९९३ मधील ‘तिरंगा’ने त्यांच्या लोकप्रियतेत आणखी भर घातली. त्यानंतर १९९४ मध्ये आलेल्या ‘क्रांतिवीर’ चित्रपटातील प्रताप नारायण तिलक ही भूमिका त्यांच्या कारकिर्दीतील मैलाचा दगड ठरली. या भूमिकेसाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार आणि फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला.‘अग्निसाक्षी’साठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्याचा राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला. ‘खामोशी : द म्युझिकल’सारख्या चित्रपटांमधूनही त्यांनी आपल्या अभिनयाची वेगळी छाप पाडली.

‘अब तक छप्पन’ ते ‘वेलकम’

२०००च्या दशकातही नाना पाटेकर हिंदी चित्रपटसृष्टीत सक्रिय राहिले. ‘अब तक छप्पन’मध्ये त्यांनी मुंबईतील कठोर पोलीस अधिकारी साधू आगाशे यांची भूमिका साकारली. ही भूमिका त्यांच्या कारकिर्दीतील अत्यंत गाजलेल्या भूमिकांपैकी एक ठरली. ‘अपहरण’ चित्रपटातील राजकीय नेत्याची भूमिका आणि त्यासाठी मिळालेला फिल्मफेअर पुरस्कारही त्यांच्या कारकिर्दीतील महत्त्वाचा टप्पा ठरला. मात्र गंभीर आणि आक्रमक भूमिकांसोबतच विनोदी भूमिका करण्याची त्यांची क्षमता ‘वेलकम’ या २००७ मधील चित्रपटातून दिसून आली. या चित्रपटातील ‘उदय शेट्टी’ची भूमिका प्रचंड लोकप्रिय झाली. त्यानंतर त्यांनी ‘वेलकम बॅक’मध्येही ही भूमिका साकारली. ‘राजनीती’ या चित्रपटातून त्यांनी पुन्हा राजकीय नाट्याच्या भूमिकेत दमदार अभिनय केला.

‘नटसम्राट’मधून मराठी चित्रपटसृष्टीत अमीट ठसा

हिंदी चित्रपटसृष्टीत मोठे नाव कमावल्यानंतरही मराठी चित्रपट आणि रंगभूमी नाना पाटेकर यांच्या कारकिर्दीचा महत्त्वाचा भाग राहिला. २०१६ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘नटसम्राट’ या मराठी चित्रपटातील त्यांची भूमिका विशेष गाजली. निवृत्त रंगकर्मी, वृद्धत्व, कुटुंब आणि आयुष्यातील दुःख यांच्याशी झुंजणाऱ्या व्यक्तीची भूमिका त्यांनी अत्यंत प्रभावीपणे साकारली. या भूमिकेसाठी त्यांना मराठीतील सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला.

तमिळ चित्रपटसृष्टीतही उमटवली छाप

नाना पाटेकर यांनी तमिळ चित्रपटसृष्टीतही काम केले. भरतिराजा यांच्या ‘बोम्मलट्टम’ या चित्रपटात त्यांनी भूमिका केली. त्यानंतर २०१८ मध्ये रजनीकांत यांच्या ‘काला’ चित्रपटात त्यांनी हरिनाथ देसाई ही राजकीय विरोधकाची भूमिका साकारली.

दिग्दर्शन आणि सामाजिक कार्य

नाना पाटेकर केवळ अभिनेते नव्हते, तर त्यांनी दिग्दर्शनातही हात आजमावला. १९९१ मध्ये ‘प्रहार : द फायनल अटॅक’ या चित्रपटातून त्यांनी दिग्दर्शक म्हणून पदार्पण केले. या चित्रपटात त्यांनी प्रमुख भूमिकाही साकारली होती. सैनिकांचे जीवन आणि त्यांचे प्रशिक्षण यावर आधारित या चित्रपटातून लष्करी जीवनाविषयीची त्यांची आस्था दिसून आली. सामाजिक कार्यातही नाना पाटेकर सक्रिय होते. २०१५ मध्ये त्यांनी अभिनेते मकरंद अनासपुरे यांच्यासोबत ‘नाम फाउंडेशन’ची स्थापना केली. दुष्काळग्रस्त भागातील शेतकरी आणि त्यांच्या समस्यांसाठी ही संस्था काम करते. नाना पाटेकर यांचा टेरिटोरियल आर्मीशीही संबंध होता. त्यांना लेफ्टनंट कर्नल ही मानद पदवी देण्यात आली होती.

पुरस्कारांनी गौरवलेली कारकीर्द

नाना पाटेकर यांनी जवळपास पाच दशकांच्या कारकिर्दीत हिंदी आणि मराठी चित्रपटसृष्टीत विविधांगी भूमिका साकारल्या. त्यांच्या अभिनयासाठी त्यांना तीन राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाले. २०१३ मध्ये भारत सरकारने त्यांना ‘पद्मश्री’ पुरस्काराने सन्मानित केले. वयाच्या सत्तरीतही त्यांनी अभिनय सुरू ठेवला. त्यांच्या अलीकडील चित्रपटांमध्ये ‘वनवास’ (२०२४), ‘हाऊसफुल ५’ (२०२५), तसेच २०२६ मधील ‘ओ’ रोमिओ’ आणि ‘सुबेदार’ यांचा समावेश आहे. उत्कट अभिनय, दमदार संवादफेक आणि प्रत्येक भूमिका आपल्या खास शैलीने जिवंत करण्याची क्षमता यामुळे नाना पाटेकर यांनी भारतीय चित्रपटसृष्टीत स्वतःचे वेगळे स्थान निर्माण केले. त्यांच्या निधनाने मराठी रंगभूमी तसेच हिंदी आणि मराठी चित्रपटसृष्टीतील एका प्रभावी पर्वाचा अंत झाला.